Rudraksha kralen: betekenis en verzorging

De mystieke eigenschappen van rudraksha kralen genieten wereldwijde belangstelling. Hun stille kracht, vol mededogen en liefde, reikt voorbij de grenzen die wij mensen hebben getrokken — tussen religies, tussen nationaliteiten.

Rudraksha wordt al sinds mensenheugenis gekend en gebruikt. De oorsprong wordt teruggevoerd op Shiva, een van de drie belangrijkste goden van het hindoeïsme, en van oudsher worden zijn beelden en afbeeldingen getoond met deze kralen om.

In dit artikel lees je waar rudraksha vandaan komt, hoe de kralen groeien en hoe ze geoogst worden, wat de verschillende mukhi betekenen, en hoe je een mala draagt, gebruikt en verzorgt.

Wat betekent het woord rudraksha?

De naam komt uit de hindoeïstische mythologie en wordt meestal vertaald als de tranen van Shiva, of de ogen van Shiva. In het Sanskriet verwijst rudra naar Shiva en betekent aksha oog — en bij uitbreiding traan. De rudrakshaboom zou uit die tranen zijn gegroeid.

Het verhaal vertelt dat Shiva in meditatie zat voor het welzijn van de hele mensheid en tranen van mededogen huilde. Waar de tranen de aarde raakten, kristalliseerden ze en werden ze rudraksha. Sindsdien worden de kralen als heilig beschouwd en wordt aangenomen dat ze een helende invloed hebben op wie ze draagt. Ze worden gedragen voor spirituele beoefening en gebruikt bij puja en meditatie, door hindoes en boeddhisten.

Naast het gebruik in mala’s kent rudraksha ook een lange geschiedenis als ayurvedisch middel, beschreven in de heilige geschriften — de Shiva Purana en de Rudrakshajabala Upanishad.

De rudrakshaboom

De rudrakshakraal is de pit in de vrucht van Elaeocarpus ganitrus, een hoge groenblijvende boom uit de familie Elaeocarpaceae. Hij groeit in de uitlopers van de Himalaya, in Nepal en India, en verspreid over Zuidoost-Azië.

De rudraksha die wij bij Mala Spirit gebruiken komt van duurzame plantages op Bali en Java, Indonesië. Ze worden duurzaam geoogst, zijn fair trade en ethisch geproduceerd. De plantages bieden veel werk aan de mensen daar: het planten van de bomen, het rapen van de vruchten en het maken van de sieraden. En omdat een rudrakshaboom elk seizoen opnieuw vrucht draagt, wordt er nooit een boom gekapt om een mala te maken.

Bladeren, bloemen en vruchten

De bladeren beginnen lichtgroen, worden dieper donkergroen naarmate ze rijpen, en kleuren daarna geelrood voordat ze vergrijzen en vallen. Die cyclus loopt het hele jaar door ergens in de boom, dus een rudraksha staat nooit helemaal kaal.

Op Bali bloeit de boom halverwege november, wanneer trosjes kleine witte bloemen uit de oude bladoksels komen. Dat verschilt echter per locatie. De bloemen maken de boom aanzienlijk mooier en geuren mild. Elke bloementros is kleiner dan de bladeren eromheen.

Ongeveer een maand na de bloei verschijnen de eerste vruchten. Een boom begint drie tot vier jaar na het ontkiemen vrucht te dragen. De vruchten verschillen sterk in grootte, afhankelijk van waar de boom staat: de Nepalese variëteit brengt de grootste voort, de Indonesische de kleinste. Gepubliceerde cijfers houden het op ongeveer 20 tot 35 mm voor Nepalese vruchten en ongeveer 4 tot 25 mm voor Indonesische.

Terwijl de vrucht rijpt verschuift de kleur van groen naar blauw, dan naar diepblauw, gevolgd door donkerbruin en tenslotte zwart. De vruchten worden geraapt zolang ze nog diepblauw zijn — het moment waarop de boom op zijn mooist is, dat felle blauw tegen het donkergroen van de bladeren.

Waarom de kleinste kralen het duurst zijn

Het verrast mensen, maar binnen eenzelfde soort zijn de kleinere kralen meestal de duurdere — en dat heeft meer met arbeid te maken dan met zeldzaamheid alleen.

Een kleine kraal heeft navenant fijne groeven, en het vruchtvlees groeit tot in elk daarvan. Een kleine kraal met de hand schoonmaken kost aanzienlijk meer tijd dan een grote, en er is geen manier om dat te versnellen zonder de kraal te beschadigen. Kleine kralen zijn bovendien gewoon zeldzamer, en voor een mala heb je er 108 nodig die qua maat en vorm goed bij elkaar passen. Zoveel gelijkende kleine kralen bij elkaar vinden kost tijd en veel sorteerwerk.

Eén ding is goed om te weten, omdat je het elders anders zult lezen: dit geldt binnen een maatbereik en een herkomst, niet over de hele rudrakshawereld. Onder verzamelaars brengen grote Nepalese kralen juist de hoogste prijzen op. Beide gegevens zijn waar — maar ze meten simpelweg iets anders.

Rudraksha kralen gaan opmerkelijk lang mee. Er wordt gezegd dat ze wel acht generaties kunnen meegaan.

In de kraal: wat mukhi betekent

In elke vrucht zit de houtachtige pit — de kraal zelf — die aan de onderkant aan de steel vastzat. De kraal heeft onregelmatige groeven over het oppervlak en een lange holte door het midden, die loopt vanaf het punt waar hij aan de steel zat. In de kraal zitten zaden, die zich via die centrale holte voeden.

Elke kraal is verdeeld in een aantal natuurlijke segmenten, mukhi (gezichten) of dahri genoemd. Je kunt ze aan de buitenkant tellen: de fijne lijnen die van boven naar beneden over de kraal lopen, markeren de scheidingen. Een 5 mukhi kraal heeft bijvoorbeeld vijf groeven, met in elk daarvan één zaadje.

Het aantal mukhi loopt doorgaans van 1 tot 21, en er zijn bij hoge uitzondering kralen met nog meer gezichten gevonden. De heilige geschriften, en de Shiva Purana in het bijzonder, beschrijven kralen tot 14 mukhi. Elk aantal heeft zijn eigen betekenis, met eigen eigenschappen en bijbehorende kwaliteiten, die we volledig uitwerken op onze pagina over de betekenis van elke mukhi.

Zeldzame en bijzondere rudraksha

Een paar vormen zijn bijzonder zeldzaam. Gaurishankar bestaat uit twee kralen die van nature aan elkaar zijn gegroeid. Nog zeldzamer is Trijuti, ook wel Gauri Path genoemd, waarbij drie kralen zijn samengegroeid — die duiken maar een handvol keren per seizoen op. Andere bijzondere vondsten zijn de ovale 1 mukhi rudraksha en de Ganesh rudraksha, met een natuurlijke uitstulping die aan een slurf doet denken.

Wat de verschillende mukhi betekenen

Elk aantal mukhi heeft in de traditie zijn eigen betekenis, met eigen symboliek, eigen kwaliteiten en in de meeste gevallen een eigen heersende planeet. De 1 mukhi geldt als een incarnatie van Shiva zelf. De 2 mukhi staat voor de vereniging van Shiva en Shakti. De 5 mukhi, de kraal die wij in al onze mala’s gebruiken, vertegenwoordigt de vijf aspecten van Shiva en is veruit de meest gedragen kraal van allemaal.

Alle veertien soorten rudraksha zijn uitgewerkt in een apart artikel. Wil je meer weten over elke mukhi en de bijbehorende eigenschappen? Lees dan verder: Rudraksha mukhi betekenis — alle 14 mukhi uitgelegd — het volledige overzicht, van 1 tot 14 mukhi, samen met de zeldzame Ganesh, Gaurishankar en Trijuti kralen.

Hoe rudraksha wordt geoogst

Wanneer de vruchten rijp zijn, zijn ze klaar om geraapt te worden. De rijpe vruchten vallen uit zichzelf van de boom en worden van de grond verzameld, dus er wordt nooit een boom beschadigd — hij geeft zijn vruchten in zijn eigen tijd.

Daarna worden de kralen in water geweekt, soms dagenlang, tot het vel eraf kan. Wat volgt is geduldig, intensief werk: elke kraal wordt met de hand met een borstel schoongemaakt, omdat het vruchtvlees tot in alle groeven van de rudraksha groeit. Na het schoonmaken worden de kralen te drogen gelegd, dan gesorteerd op maat en soort, en tenslotte gecontroleerd op kwaliteit.

Als de kralen ons atelier bereiken

Wanneer de rudraksha kralen bij ons atelier aankomen, worden ze gezegend voordat er iets anders mee gebeurt. Na de zegening wordt elke kraal geboord in dezelfde richting als waarin hij gegroeid is, van boven naar beneden, en hij wordt ook zo in de mala geregen. Dat is niet zonder betekenis: het laat de prana — de levensenergie — vrij stromen zodra de kraal deel is van de mala.

Fair trade en hoe wij werken

De mensen die met ons werken krijgen een eerlijk loon en delen daarnaast in 10% van de winst van Aum, ons partneratelier op Bali. De meesten van hen werkten in 2011 al met ons, het jaar waarin Mala Spirit begon, en zijn er vandaag de dag nog steeds. In de loop der jaren zijn ze veel meer dan collega’s geworden — samen zijn we een gemeenschap.

De rudraksha kralen en edelstenen worden door het team van Aum gezegend voordat ze het kantoor op Bali verlaten en aan hun reis naar Europa beginnen. Eenmaal bij Mala Spirit worden ze bewaard in een energetisch schone ruimte en regelmatig gereinigd met wierook en salie.

Hoe je een rudraksha mala gebruikt

Er is niet één juiste manier om een rudraksha mala te gebruiken. Sommige mensen dragen hem elke dag, voor bescherming en zegen, voor voorspoed, gezondheid en welzijn, en voor hun eigen spirituele groei. Anderen houden hun mala alleen voor de beoefening: voor meditatie, voor devotioneel zingen (kirtan), of voor bezoeken aan tempels en bedevaartsplaatsen, of aan goeroes, heiligen en wijzen.

Waarom een mala 108 kralen heeft

Een traditionele mala heeft 108 kralen, plus één grotere kraal die apart van de rest staat. Die aparte kraal is de guru kraal, ook meru of sumeru genoemd. Hij wordt nooit meegeteld en nooit gepasseerd: deze markeert waar een ronde begint en waar die tot rust komt.

De traditie geeft verschillende verklaringen voor het getal 108, en het staat je vrij die te nemen die jou aanspreekt. Er zijn 108 namen van Shiva. Het Sanskriet alfabet telt 54 letters, elk met een mannelijke en een vrouwelijke vorm, wat 108 geeft. De Vedische astrologie kent 27 nakshatra’s, elk verdeeld in vier pada’s — opnieuw 108. En in de Vedische kosmologie wordt de afstand tussen de aarde en de zon geschat op ongeveer 108 keer de diameter van de zon. We gaan veel dieper in op de opbouw en de symboliek van de mala in ons artikel over wat een mala is.

Mantra’s tellen op je mala

De meest gebruikte manier om een mala te gebruiken is het tellen van mantra’s: je houdt de mala in je rechterhand, herhaalt je gekozen mantra, en schuift steeds één kraal op tot je weer bij de guru kraal bent. Er is een bepaalde manier van vasthouden, een reden waarom de wijsvinger nooit wordt gebruikt, en een moment van stilstaan wanneer de ronde rond is.

Een mantra die bij elke rudraksha past, ongeacht de mukhi of het type, is Om Namah Shivaya.

De volledige uitleg, samen met de rustigere manieren om een mala te gebruiken zonder te tellen, staat stap voor stap beschreven bij hoe je een mala gebruikt.

Andere redenen om een rudraksha mala te dragen

Er is ook een stillere, alledaagse waarde aan het dragen ervan. Betrap je jezelf erop dat je zonder erbij na te denken naar je mala ketting of armband grijpt, dan wordt die aanraking een herinnering: kom terug bij je adem, kom terug bij je aandacht. Als je voorover leunt en de mala zachtjes voor je heen en weer zwaait, geeft dat hetzelfde kleine, zachte ontwaken. Voor veel mensen wordt hij eenvoudigweg als talisman gedragen.

Rudraksha in de ayurveda

Ayurveda, de wetenschap van gezondheid en een lang leven, is een oud systeem dat natuurlijke middelen, behandelingen en leefwijzen gebruikt om ziekte te behandelen en om gezondheid, balans en een lang leven te ondersteunen.

Rudraksha heeft daarin zijn eigen plaats. En het is niet alleen de kraal die gebruikt wordt: de ayurvedische praktijk put uit de hele boom — de bladeren, de bast en de vrucht.

De kraal zelf wordt op verschillende manieren bereid en gebruikt:

direct op het lichaam gedragen
vermalen tot poeder
verast tot bhasma, als afkooksel
gebruikt als emulsie
verwerkt tot olie
geweekt in water, tot helend water

Dit zijn traditionele ayurvedische bereidingen. Ze zijn geen vervanging voor medische zorg, en we zouden niet aanraden er zelf mee aan de slag te gaan zonder begeleiding van een gekwalificeerde ayurvedische behandelaar.

Hoe je je rudraksha mala verzorgt

Rudraksha kralen zijn heilig, en aandacht en respect vormen de kern van de verzorging. Was ze af en toe om stof en vuil te verwijderen, en olie ze zo nu en dan met een natuurlijke olie om ze te behouden. De oliën van je eigen huid maken de kralen in de loop van de tijd donkerder naarmate je ze draagt, en die verkleuring is precies wat je wilt zien. Doe je sieraden bij voorkeur af voordat je gaat slapen.

Draag je je rudraksha kraal of mala niet, bewaar hem dan in een zakje en leg dat zakje ergens in huis waar het voor jou gewijd voelt. Een mala de grond laten raken wordt als oneerbiedig gezien.

De traditie houdt aan dat rudraksha mala’s en losse kralen niet gedeeld, geruild of van de een aan de ander doorgegeven worden, omdat je eigen energie zich in de mala verzamelt en hem in de loop van de tijd sterker maakt. Om dezelfde reden wordt over het algemeen aangeraden anderen je mala niet te laten vasthouden — behalve wanneer hij gezegend wordt door een priester, je goeroe of een heilige.

Een mala draag je het best zonder verwachting, met toewijding en met vreugde. Wie hem in die geest draagt, zo wordt gezegd, leert iets van Shiva kennen.

Draag je je mala naar een uitvaart, reinig hem dan daarna — al is het advies om hem bij zulke gelegenheden liever helemaal niet te dragen. Meer hierover in het artikel Hoe gebruik je een mala.

Een nieuwe mala reinigen en opladen

Je kunt je mala dragen op het moment dat hij binnenkomt. Maar er valt iets te zeggen voor hem eerst begroeten: je intentie in de kralen leggen, in een kleine ceremonie op een maandag, de dag van Shiva. Wie zo begint merkt vaak een andere energie in de mala, en een verbinding die vanaf het begin opbouwt.

Die ceremonie beschrijven we volledig, samen met het reinigen onder een volle maan en alles wat je mala verder in de loop der jaren nodig heeft, bij je mala verzorgen.

Hoe je een echte rudraksha herkent

Het zou makkelijker zijn dit stuk niet te schrijven. Maar namaak-rudraksha komt veel voor, en wie een eerste mala overweegt verdient daar een eerlijk antwoord over.

De meeste vervalsingen vallen in een paar categorieën. Gewone 5 mukhi kralen worden bijgesneden met extra lijnen en verkocht als zeldzame kralen met een hoog aantal mukhi. Betelnoten, arecanoten en andere zaden en bessen worden bijgewerkt en gekleurd zodat ze op rudraksha lijken. Bhadraksha, de vrucht van een andere soort, wordt onder de naam rudraksha verkocht. En twee helften van verschillende kralen worden soms aan elkaar gelijmd om een zeldzame vorm na te bootsen.

Tests die online rondgaan — en waarom ze niet werken

Zoek hierop en je komt steeds dezelfde drie tests tegen. Geen van alle is betrouwbaar, en het is goed te weten waarom voordat je je vertrouwen op een ervan zet.

De watertest. De bewering is dat een echte kraal zinkt en een namaakkraal drijft. In de praktijk kun je een houten namaakkraal simpelweg verzwaren, en het drijfvermogen van een echte kraal hangt af van hoe droog hij is. De test zegt iets over dichtheid, niet over echtheid.

De koperen-muntentest. De bewering is dat een echte kraal tussen twee koperen munten gaat draaien. Een bewerkte kraal doet dat net zo goed als een onaangeroerde, en de beweging heeft meer met de vorm van de kraal te maken dan met de herkomst.

De melktest. De bewering is dat melk langer vers blijft in de nabijheid van een echte kraal. Melk wordt zuur afhankelijk van temperatuur en van de bacteriën die er al in zitten. Er valt hier niets te meten.

Wat je wél iets vertelt

Een röntgenfoto of CT-scan. Dit is de enige sluitende methode. Een echte kraal bevat inwendige zaadkamers, en het aantal daarvan komt overeen met het aantal mukhi dat je aan de buitenkant ziet — een 5 mukhi kraal bevat vijf zaden. Een bijgesneden namaakkraal laat een ander aantal zien, of helemaal geen. Betrouwbare handelaren in kralen met een hoog aantal mukhi leveren standaard een scan mee. De beelden moeten nog altijd gelezen worden door iemand die weet waar hij naar kijkt.

De mukhi-lijnen zelf. Natuurlijke lijnen lopen onafgebroken van boven naar beneden en volgen de contouren van de kraal, met kleine afwijkingen onderweg. Bijgesneden lijnen zijn te regelmatig, te gelijkmatig verdeeld, en snijden dwars door de natuurlijke groeven in plaats van ze te volgen. Wie het verschil eenmaal heeft gezien, ziet het niet meer over het hoofd.

Waar de kraal vandaan komt. Dit is de belangrijkste, en de enige die geen enkele test kan vervangen. Een verkoper die je kan vertellen op welke plantage zijn kralen zijn gegroeid, wie ze heeft geraapt en hoe ze bij jou terecht zijn gekomen, geeft je iets wat een laboratorium niet kan geven: een keten die je kunt volgen. Een verkoper die die vragen niet kan beantwoorden, vraagt je heel wat op goed vertrouwen aan te nemen.

Waarom wij onze eigen kralen niet testen

Bij Mala Spirit lost deze vraag zichzelf op voordat hij gesteld kan worden. Een deel van de plantages waar onze rudraksha groeit is van dezelfde eigenaren als ons atelier op Bali. De rest van onze kralen komt van een plantage op Java waar we vanaf het allereerste begin mee werken, en die het team van het atelier zelf bezoekt en inspecteert.

Dat betekent dat we weten van welke bomen onze kralen komen, wie ze van de grond heeft geraapt en wiens handen elke kraal hebben schoongemaakt. Er is geen punt in de keten waar een kraal van onbekende herkomst binnen kan komen. Daarom testen wij onze rudraksha niet op echtheid — er valt niets te testen.

Er zijn wel twee visuele controles. Elke kraal wordt bekeken als hij geboord wordt, en nog eens als hij tot mala wordt geregen.

We beseffen dat dit niet iets is wat we je op een foto kunnen bewijzen, en we zouden je niet vragen het puur op vertrouwen aan te nemen. Juist daarom schrijven we zo open over waar de kralen groeien, wie ze oogst en hoe ze naar je toe reizen. Herkomst is geen detail uit onze marketing. Het is het hele antwoord op de vraag die dit hoofdstuk stelt.

Rudraksha kralen bij Mala Spirit

De rudraksha die wij in onze mala’s gebruiken zijn 5 mukhi kralen, de kraal die Shiva vertegenwoordigt. Het is de meest gedragen rudraksha van allemaal en van oudsher de kraal die om de hals wordt gedragen. Elke mala wordt op Bali gemaakt door hetzelfde team waar we sinds 2011 mee werken, van kralen die duurzaam zijn geoogst, fair trade zijn en gezegend voordat ze aan hun reis naar jou beginnen.

Je vindt ze in de Sacred collectie, waar de rudraksha in zijn zuiverste vorm staat, of gecombineerd met edelstenen in de rest van onze mala’s.

Veelgestelde vragen over rudraksha kralen

Hoeveel kralen heeft een rudraksha mala?

Een traditionele mala heeft 108 kralen plus een grotere guru kraal, die niet wordt meegeteld. Kortere mala’s van 54 of 27 kralen zijn halve en kwart rondes, en worden vaak als armband gedragen. Meer over de opbouw en de symboliek lees je in ons artikel over wat een mala is.

Mag iedereen een rudraksha mala dragen?

Ja. Rudraksha wordt gedragen door mensen van allerlei geloofsovertuigingen en door mensen zonder. De traditie legt geen beperking op aan wie de kralen mag dragen — het gaat om het respect en de intentie die je meebrengt.

Kan ik mijn rudraksha mala elke dag dragen?

Dat kan. Veel mensen dragen hem doorlopend en doen hem alleen af om te slapen en te douchen. Anderen houden hun mala alleen voor meditatie en spirituele beoefening. Beide zijn goed.

Verkleuren mijn rudraksha kralen?

Ja, en dat is een goed teken. De natuurlijke oliën van je huid maken de kralen geleidelijk donkerder naarmate je ze draagt, waardoor elke mala een patina krijgt die uniek is.